Zaburzenie dysocjacyjne to utrata integracji pomiędzy funkcjami takimi jak pamięć, tożsamość, świadomość i percepcja bodźców zmysłowych. Utrata integracji oznacza rozdzielenie tego co na ogół jest ściśle powiązane ze sobą, czyli: pamięci, odbieranych bodźców oraz świadomości. Każda osoba doświadcza dysocjacji, gdy np. marzy czy też śni na jawie.
Zaburzenia dysocjacyjne to braku możliwości i zdolności do kontrolowania świadomości wybiórczej. Są one psychogenne, gdyż wiążą się z przebytą traumą, kryzysami, zaburzeniami w związkach, wydarzeniami urazowymi. Dysocjacja jest silnym mechanizmem obronnym, który służy człowiekowi by przetrwał w sytuacjach kryzysowych. Nieświadomość generuje różne dolegliwości fizyczne (pozorne lub prawdziwe). Ich celem jest odwrócenie uwagi od niechcianych myśli, czy uczuć, lub dostarczenie alibi dla niepodejmowanych działań, które powinny nastąpić.
Cały ten mechanizm obronny działa nieświadomie, czyli nie zdajemy sobie sprawy z tego, kiedy go stosujemy. W sytuacji, gdy próg naturalnej odporności na doznane urazy zostaje przekroczony, a człowiek jest wyczerpany psychicznie podświadomość uaktywnia właśnie ten proces.
Zaburzenia dysocjacyjne – przyczyny
Zazwyczaj zaburzenia dysocjacyjne są odpowiedzią na traumatyczne wydarzenia w życiu danego człowieka. Do tej grupy wydarzeń można zaliczyć: molestowanie seksualne, agresję fizyczną i psychiczną, wypadki samochodowe, klęski żywiołowe, akty terroryzmu. Prawdopodobieństwo wystąpienia zaburzeń dysocjacyjnych mogą zwiększyć takie czynniki jak: inne schorzenia psychiczne, nadużywanie alkoholu czy środków psychoaktywnych, współistniejące choroby somatyczne, ciężkie urazy ośrodkowego układu nerwowego.
Warto wiedzieć, że każdy człowiek ma własny poziom wrażliwości i różne rzeczy, o różnej intensywności mogą wpłynąć na niego i doprowadzić go do zaburzeń dysocjacyjnych.
Zaburzenia dysocjacyjne – objawy
Objawy zaburzeń dysocjacyjnych mogą być różne i uzależnione od konkretnego rodzaju zaburzeń. Niemniej jednak objawy te bardzo negatywnie wpływają na codzienne funkcjonowanie człowieka doprowadzając go nawet do utraty kontroli nad ciałem czy tożsamością.
Do typowych objawów będących wynikiem zaburzeń dysocjacyjnych należą:
- Zaburzenie czucia. Może ono być częściowe lub całkowite. Może wystąpić także objaw nadmiernego odczuwania bólu, czy też niezwykłych wrażeń dotykowych.
- Poczucie spłycenia swoich emocji.
- Zanik pamięci.
- Odczucie obcości w swoim ciele.
- Zachowywanie się w inny sposób niż to jest charakterystyczne dla danej osoby.
- Odsunięcie się od rzeczy dziejących się w otoczeniu.
Rodzaje zaburzeń dysocjacyjnych
Zaburzenia dysocjacyjne są różnorodną grupą i mogą przyjmować wiele form. Wśród nich wyróżnia się następujące rodzaje:
Amnezja dysocjacyjna
Polega na utracie pamięci. Zazwyczaj dotyczy ona fragmentów z przeszłości, czyli jest wybiórcza. Zapominanie dotyczy głównie tych traumatycznych wydarzeń.
Fuga dysocjacyjna
Polega na spontanicznej, nieprzemyślanej podróży będącej następstwem jakiegoś trudnego zdarzenia w życiu. Osoba mająca fugę dysocjacyjną nie pamięta swojego dotychczasowego życia, gdyż nastąpiła u niej utrata tożsamości. Dodatkowo w trakcie tych podróży taka osoba może przyjmować całkiem inną tożsamość.
Osłupienie (stupor)
Osoba dotknięta osłupieniem nie reaguje na bodźce zewnętrzne. Widać u niej wyraźne spowolnienie aktywności ruchowej. Jest formą odreagowania przeżycia emocjonalnego, traumy. Świadomość osoby będącej w osłupieniu jest w pełni zachowana, ale dana osoba nie komunikuje się, nie je.
Trans i opętanie
Wiąże się z całkowitą utratą władzy nad ciałem i myśleniem. Osoba w tym stanie uważa, że całkowicie jest kontrolowana przez obcy byt. W tym przypadku nie należy mylić transu związanego z religią i pewnymi obyczajami, gdyż nie ma on nic wspólnego z tym o podłożu dysocjacyjnym.
Dysocjacyjne zaburzenia ruchu
Wiążą się z utratą kontroli nad częściami ciała. Może w takich przypadkach dojść do niedowładu, czy paraliżu określonych części ciała.
Drgawki dysocjacyjne
Przypominają ataki padaczki, jednak w trakcie ataku nie występuje utrata świadomości.
Jak leczyć zaburzenia dysocjacyjne?
Diagnozowanie zaburzeń dysocjacyjnych jest trudne. Wynika to z błędnego odczytywania objawów i szukania źródeł problemów, gdzie indziej niż to jest w rzeczywistości. Dla przykładu: wystąpienie osłupienia, zaburzeń czucia, czy problemów z mową kieruje diagnostykę w kierunku udarów mózgu, czy nowotworów ośrodkowego układu nerwowego. Dokładne badanie psychiatryczne oraz wykluczenie przyczyn organicznych pozwala potwierdzić wystąpienie zaburzeń dysocjacyjnych. Sam proces leczenia koncentruje się zarówno na farmakologii jak i na uczestnictwie w sesjach z psychoterapeutą. Celem spotkań terapeutycznych jest przepracowanie ze specjalistą doznanej traumy oraz nauczenie się radzenia ze stresem. Najczęściej w tym przypadku formą stosowanej terapii jest metoda poznawczo-behawioralna. Rokowania na całkowite wyleczenie zaburzeń dysocjacyjnych są duże, a pacjenci mają spore szanse na powrót do normalnego życia.
