Otyłość to nadmierne nagromadzenie tkanki tłuszczowej w ciele człowieka. Przyjmuje się następujące wskaźniki do jej stwierdzenia:

• dla kobiet, gdy zawartość tkanki tłuszczowej wynosi 25% masy ciała,
• dla mężczyzn zawartość tkanki tłuszczowej wynosi 20% masy ciała.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zakwalifikowała otyłość na listę chorób i problemów zdrowotnych. Nieleczona może mieć negatywne skutki zdrowotne dla chorego. Zazwyczaj otyłość poprzedzona jest nadwagą. Powstaje na wskutek przyjmowania większej ilości kalorii niż potrzebuje organizm. Nieleczona nadwaga przeradza się w otyłość. Najpopularniejszym wskaźnikiem określającym stan naszej wagi ciała uznaje się index BMI (Body Mass Index). Oblicza się go jako stosunek masy ciała (w kilogramach) do kwadratu wzrostu (w metrach). Nadwaga mieści się w zakresie 25-30, a otyłość jest klasyfikowana gdy wskaźnik BMI jest powyżej 30.

Otyłość – rodzaje

Rozróżnia się następujące rodzaje otyłości:

• Otyłość brzuszna – charakteryzuje się nagromadzeniem tkanki tłuszczowej w okolicy jamy brzusznej. Zwiększa ryzyko rozwoju chorób układu sercowo – naczyniowego czy zespołu metabolicznego.
• Otyłość pośladkowo – udowa  – tkanka tłuszczowa gromadzi się w dolnych częściach ciała, w okolicach ud i pośladków.

Inna klasyfikacja dzieli otyłość na:

• Pierwotną – powstaje na wskutek przyjmowania do organizmu zbyt dużej ilości kalorii.
• Wtórną – jest efektem przebytego stanu chorobowego, przyjmowania leków, zmian hormonalnych, uwarunkowań genetycznych.

Przyczyny otyłości

Jest wiele czynników, które prowadzą do nadwagi i otyłości. Ustalenie źródła problemu pomaga w procesie leczenia. 

Do głównych przyczyn tej choroby można zaliczyć:

• Środowiskowe – spożywanie zbyt dużej ilości posiłków, często bardzo kalorycznych, nieprzestrzeganie przerw pomiędzy posiłkami, jedzenie przed snem, picie słodkich napojów, brak aktywności fizycznej, brak regularności w spożywaniu posiłków.
• Hormonalne – są efektem stresu, problemów z tarczycą, leczenia hormonalnego.
• Genetyczne – za dziedziczenie otyłości odpowiada ponad 100 różnych genów. Sytuację może utrudniać powielanie błędów żywieniowych wyniesionych z okresu dzieciństwa i dorastania.
• Psychologiczne – otyłość często dotyka osób z zaburzeniami nastroju. Dzieje się tak na skutek doświadczania stanów depresyjnych i rekompensowania sobie złego stanu jedzeniem. Dochodzi w związku z tym do objadania w sytuacji, gdy nie odczuwa się głodu.

Skutki otyłości

Nieleczona otyłość może prowadzić do wielu chorób. Najczęściej występującą chorobą jest cukrzyca typu II (ma ją około 80% ludzi otyłych). Tłuszcz odkłada się w organizmie nie tylko w okolicach brzucha, ud, ale również gromadzi się w tętnicach, co przyczynia się z kolei do chorób sercowo-naczyniowych. 

Innymi skutkami otyłości mogą być:

• stłuszczenie wątroby,
• zaburzenia hormonalne,
• problemy z funkcjonowaniem nerek,
• żylaki kończyn dolnych,
• nowotwory,
• zmiany emocjonalne takie jak: obniżenie samooceny, spadek poczucia własnej wartości, leki, depresja, zaburzenia snu.

Leczenie otyłości

Otyłość należy do chorób o charakterze postępującym. Nie ustępuje samoistnie i ma tendencję do nawrotów. Nieleczona otyłość pogarsza jakość życia i może doprowadzić do jego skrócenia. Proces leczenia jest różny, uzależniony od zaawansowania choroby i stanu zdrowia pacjenta. Najlepszym momentem na leczenie jest etap, gdy pacjent ma nadwagę. Pacjenci, którzy mają choroby towarzyszące cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, zwyrodnienia stawów nierzadko kwalifikują się do leczenia chirurgicznego. Są to zabiegi takie jak resekcja żołądka, założenie opaski żołądkowej lub by-passów. Ingerencja chirurgiczna niekiedy jest ostatnim, możliwym rodzajem pomocy. By nie doprowadzić do takiego etapu, ważna jest profilaktyka. Wiąże się ona ze zmianą nawyków, jakie dotychczas występowały u osoby otyłej, czy z nadwagą. Zmiana dotyczy m.in. sposobu odżywiania oraz doprowadzenie do regularnej aktywności fizycznej.

Otyłość – wsparcie psychologa

Otyłość powiązana jest z problemami natury psychicznej. Nierzadko bez wsparcia psychologa, czy psychoterapeuty proces leczenia jest niepełny i skazany na niepowodzenie. Terapeuta pomoże zmodyfikować zachowania żywieniowe, uczy kontroli procesu jedzenia. Dodatkowo wzmacnia motywację do leczenia i pomaga zrozumieć czym jest sama choroba. Spotkania z psychoterapeutą mogą pomóc w innych zaburzeniach psychicznych będących konsekwencją otyłości jak niska samoocena, zespół kompulsywnego jedzenia czy depresja.

Przeczytaj również artykuł „Zaburzenia odżywiania – czym są, kiedy się pojawiają, jak leczyć”.