Makiawelizm jest zespołem cech osobowości, które sprowadzają się do instrumentalnego traktowania innych. Przejawia się brakiem wyższych uczuć i koncentracją na realizowaniu celów. Nazwa pochodzi od włoskiego filozofa Machiavellego. Makiawelista manipuluje ludźmi, by osiągnąć zamierzony cel. Makiawelizm niewiele różni się od psychopatii. Tym typem osobowości odznacza się wielu polityków, dyrektorów czy kierowników. Makiawelista może odnosić sukcesy w życiu zawodowym, jednak w życiu prywatnym wygląda to zgoła odmiennie. Wynika to z braku umiejętności budowania trwałych relacji osobistych z partnerem. Makiawelizm należy do tzw. ciemnej triady osobowości, którą uzupełniają narcyzm i psychopatia. 

Cechy makiawelizmu

Makiawelista charakteryzuje się powierzchownym urokiem osobistym. Ma mocno zawyżone poczucie własnej wartości, której towarzyszy łatwość w wypowiadaniu się. Makiawelista umiejętnie posługuje się kłamstwem oraz sprytnie manipuluje nawet najbliższymi mu osobami. Skupia się głównie na bliskiej perspektywie czasowej . Brakuje mu poczucia winy oraz nie przejawia empatii. Tylko pozornie udaje, że leży mu na sercu dobro innych ludzi. W rzeczywistości dba tylko o siebie. Makiawelista szybko popada w nudę. W relacjach z innymi dąży do uzyskania przewagi. Nie toleruje sprzeciwu. Bardzo dba o własny wizerunek. Wszystko dlatego, by był odbierany w pozytywnym świetle. Makiawelista wykazuje dużą nieufność wobec innych, których traktuje instrumentalnie. Ponadto przejawia tendencje do perfekcjonizmu. 

Skąd bierze się makiawelizm?

Literatura podaje, że źródło makiawelizmu tkwi w wychowaniu. Oczywiście możemy dziedziczyć pewne cechy, ale dużo większe znaczenie mają czynniki środowiskowe. Makiawelistyczne cechy mogą pojawić się u dziecka, które było wychowywane przez surowych rodziców, mających wygórowane oczekiwania i wymagania. Wzrastanie w otoczeniu, gdzie panuje chłód emocjonalny oraz brakuje empatii, przebywanie wśród rodziców, którzy mają naturę perfekcjonistów, sprzyja kształtowaniu się osobowości makiawelistycznej. Również takie cechy charakteru mogą wystąpić u osób, które doświadczyły przemocy w rodzinnym domu, wychowywały się w domach dziecka. Taka codzienność wykształciła w nich umiejętność radzenia sobie bez względu na to, jakich środków będą się chwytali, nie wyłączając manipulacji, jako metody, która pozwala osiągnąć im cel.

Jak wygląda związek z makiawelistą?

Życie w związku z makiawelistą nie należy do łatwych. Wynika to z faktu, że taka osoba nie ma wyższych uczuć i ma problemy ze zbudowaniem trwałej relacji. Skupienie na sobie, dążenie do celu, nieodczuwanie empatii, wywyższanie się, to cechy, które oddalają w związku, a nie przybliżają. Brak poświęcenia dla rodziny, nieumiejętność rozpoznania własnych stanów emocjonalnych oraz najbliższych osób utrudnia sprawę. Tylko poświęcenie i  wkładanie dużego wysiłku od obydwu stron może sprawić, że związek będzie jakoś funkcjonował. Jest on jednak nietrwały i niezwykle wyniszczający emocjonalnie. Dla makiawelisty już samo nawiązanie kontaktu jest bardzo trudne. Zazwyczaj korzysta jednak ze swojego wdzięku, uroku osobistego, by zainteresować drugą osobę. Zdarza się, że osoba z osobowością makiawelistyczną wciela się w rolę, która z czasem zostaje zdemaskowana. 

Jak leczyć makiawelizm?

Leczeniem makiawelizmu zajmuje się psychoterapeuta lub psycholog. Makiawelista rzadko jednak decyduje się na podjęcie leczenia z własnej woli. Częściej kierowany jest na taką formę terapii przez rodzinę lub sąd. Sam proces leczenia jest trudny i wymagający dużego zaangażowania i wysiłku. Makiawelista musi najpierw zrozumieć swoje negatywne zachowania, a następnie zastąpić je tymi pozytywnymi. Trudność leczenia wynika także z faktu, że makiaweliści winy swojego postępowania upatrują nie w sobie, tylko w innych ludziach. Najczęściej takie przypadki leczy się w nurcie behawioralno – poznawczym. Z uwagi na fakt, że pacjent nierzadko ucieka się w trakcie terapii do manipulacji i oszustw, ważne jest, by terapię prowadził doświadczony psychoterapeuta.