Choroba sieroca, nazywana inaczej chorobą braku miłości, nieograniczonym zespołem opóźnienia rozwoju czy hospitalizmem, pojawia się u dzieci, które nie doznały bliskości w rodzinie. Dotyka nie tylko wychowanków domu dziecka, ale również dzieci z rodzin dysfunkcyjnych. Zagadnienia z tego obszaru są bardzo istotne, ponieważ ich skutki wpływają nie tylko na rozwój dziecka, ale również na funkcjonowanie człowieka w dorosłym życiu. Choroba sieroca może mieć charakter pełnoobjawowy lub epizodyczny. Skutki hospitalizmu mogą być widoczne na różnych etapach życia i pojawiają się w różnych sferach osobowości. Zatem choroba sieroca spotykana jest u tych dzieci, które nie mają zaspokojonych dostatecznie potrzeb emocjonalnych. 

Przyczyny choroby sierocej

Na zaburzenia w sferze emocjonalnej, które powstają w wyniku rozłąki z matką narażone są dzieci w wieku 3-4 lat. Właśnie w tym okresie kształtuje się i umacnia więź dziecka ze swoimi opiekunami. Długotrwały brak kontaktu lub zerwanie więzi pomiędzy dzieckiem i matką jest najczęstszą przyczyną choroby sierocej. Towarzyszą temu odczucia braku akceptacji, poczucie odrzucenia, brak prawidłowych relacji. Inne przyczyny, które wywołują i wzmacniają hospitalizm to inne formy braku miłości będące wynikiem przemocy, alkoholu, używek. Wpływ ma również częsty braku rodziców, spowodowany nieobecnością z powodu pracy czy emigracji zarobkowej. Zaburzenie może również pojawiać się u dzieci, których rodzice mają problemy z okazywaniem swoich uczuć. 

Choroba sieroca i jej fazy

Choroba sieroca przebiega w następujących po sobie trzech fazach. Przechodzą one płynnie jedna w drugą przybierając stopniowo na intensywności. 

Faza protestu

Faza protestu objawia się płaczem i krzykiem dziecka. Dziecko domaga się zwrócenia na siebie uwagi. Ponadto demonstruje sprzeciw wobec próśb, może reagować agresywnie. Bardzo często takie zachowanie dziecka występuje w miejscach publicznych, ponieważ widzi ono większą szansę na zwrócenie uwagi swoich opiekunów. Ponadto u małego człowieka może występować zaburzenia przewodu pokarmowego (np. wymioty) oraz trudności ze snem.

Faza rozpaczy

Faza rozpaczy to kolejny krok pogłębiający chorobę sierocą. Pojawia się apatyczność dziecka. Staje się ono smutniejsze, obojętne. Ponadto pojawiają się stany lękowe oraz bezsenność lub nocne moczenie. Dodatkowo w fazie rozpaczy zaczynają występować negatywne skutki w rozwoju fizycznym dziecka. Maluch nie przybiera prawidłowo na wadze, spada odporność organizmu i wzrost podatności na infekcje. Zaczynają występować również tzw. automatyzmy ruchowe objawiające się bujaniem się i ssaniem kciuka. Dzieci w tej fazie zaczynają szukać bliskości z obcymi osobami wyrażane np. przytulaniem się.

Faza wyobcowania

Faza wyobcowania bywa interpretowana jako etap pogodzenia się z sytuacją. Dziecko staje się wyciszone i bierne, zamyka się w sobie. Dodatkowo dziecko unika kontaktu wzrokowego, może występować brak reakcji ruchowych. Zaczyna postępować regres stanu psychicznego, co wpływa na zdolność do zabawy i nauki. 

Choroba sieroca – objawy i skutki

Większość objawów została wymieniona w poszczególnych fazach rozwoju choroby sierocej. Dolegliwości te mają charakter objawów somatycznych i w sferze psychicznej. 

Do objawów choroby sierocej należą:

• zaburzenia łaknienia,
• zaburzenia pracy systemu endokrynologicznego,
• opóźnienia wzrastania,
• spowolnienie przyrostu masy ciała,
• wymioty, biegunki, nietrzymanie moczu,
• kłopoty ze snem,
• zaburzenia dojrzewania układu kostnego i płciowego,
• opóźnienie rozwoju motorycznego,
• opóźnienie rozwoju mowy,
• zahamowanie rozwoju intelektualnego,
• problemy emocjonalne, trudności w życiu społecznym,
• wzrost prawdopodobieństwa wystąpienia depresji,
• możliwy rozwój zachowań agresywnych i przestępczych.

Skutki nieleczonej choroby sierocej u dorosłych

Choroba sieroca, która dotyka dzieci i jest nieleczona często prowadzi do zaburzeń w dorosłym życiu. Skutki nieograniczonego zespołu opóźnienia rozwoju widoczne są zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym. 

Najczęstszymi objawami choroby sierocej w życiu u dorosłych są:

• silna potrzeba miłości i bycia z kimś,
• problemy z nawiązywaniem kontaktów,
• oziębłość i nastawienie egoistyczne,
• większa skłonność do depresji,
• jednoczesne odczuwanie lęku przed przywiązaniem i zaangażowaniem,
• trudność w odnalezieniu się w roli rodzica,
• wyobcowanie i poczucie odrzucenia.

Choroba sieroca – leczenie

Skutki choroby sierocej mogą być odwracalne. Szybkość ustąpienia objawów uzależniona jest od czasu, w jakim młody człowiek otrzyma pomoc, od poczucia bezpieczeństwa, uwagi i miłość. Po zdiagnozowaniu choroby dziecko powinno zostać poddane leczeniu psychologicznemu dobranemu indywidualnie. Istotne jest także wyeliminowanie źródeł choroby. Zatem nie należy się tylko skupiać na leczeniu objawowym. Niekiedy wiąże się to z interwencją socjalną, terapią dla całej rodziny, zapewnieniem stabilnej opieki. Dorośli z chorobą sierocą powinni zdecydować się na psychoterapię.  Leczenie choroby sierocej jest długie i trudne. Wymaga współpracy środowiska rodzinnego i np. psychologa. Dziecko musi być zapewnione przez najbliższe środowisko, że jest kochane, akceptowane i bezpieczne.