Rozwój technologii sprawia, że psychoterapia online jest obecna w naszym codziennym życiu. Wiele obszarów zawodowych i prywatnych przenosi się w przestrzeń wirtualną. Ostatnie wydarzenia związane z pandemią COVID – 19 przyśpieszyły, a w niektórych przypadkach wymusiły zjawisko przeniesienia wielu usług do Internetu. Podobnie sprawa wygląda z psychoterapią online, która w ostatnim okresie zyskała jeszcze bardziej na znaczeniu. Terapia online jest zjawiskiem, które można obserwować w Polsce od ponad 10 lat. Z czasem ta forma komunikacji terapeuty z klientami zaczęła zyskiwać na popularności. W poniższym artykule postaramy się przybliżyć zagadnienia związane z psychoterapią online, by pomóc uporządkować wiedzę osobom, które nie spotkały się wcześniej z tą formą pomocy. Postaramy się rozwiać wątpliwości i zachęcić do skorzystania z tego rodzaju psychoterapii.

Czym jest psychoterapia online?

Psychoterapia online w swoich założeniach nie różni się niczym od klasycznej terapii stacjonarnej. Jedyna różnica polega na tym, że terapeuta i klient spotykają się ze sobą za pośrednictwem komunikatora (np. Skype, Google Meet czy Zoom). Spotkanie to ma zazwyczaj formę audiowizualną tzn. psychoterapeuta i pacjent mogą się zarówno widzieć, jak i słyszeć. 

Jaka jest skuteczność psychoterapii online?

Terapia online jest równie skuteczną formą psychoterapii, jak spotkania w gabinecie. Świadczą o tym liczne badania naukowe, które udowodniły tę tezę. Poniżej przedstawiamy krótką charakterystykę odnośnie badań nad skutecznością psychoterapii online:

Badania na Uniwersytecie w Zurichu

Badania przeprowadzone na Uniwersytecie w Zurichu pod przewodnictwem prof. Andreasa Maerckera. Badana grupa liczyła 62 pacjentów cierpiących na depresję, których podzielono na dwie grupy. Wobec pierwszej grupy zastosowano psychoterapię online, druga zaś miała psychoterapię tradycyjną. Po 3 miesiącach zaobserwowano brak stanów depresyjnych u 57% uczestników terapii online i u 42% korzystających z terapii twarzą w twarz (źródło: Birgit Wagner, Andrea B. Horn, Andreas Maercker. Internet-based versus face-to-face cognitive-behavioral intervention for depression: A randomized controlled non-inferiority trial. Journal of Affective Disorders. July 23, 2013), www.media.uzh.ch/en/Press-Releases/archive/2013/psychotherapie-via-internet-wirkt-gleich-gut-oder-besser-wie-im-sprechzimmer.html).

Badania Azy Barak

Podczas badań przeprowadzonych przez Azy Barak oraz naukowców z Uniwersytetu w Hajfie dokonano analizy 92 badań, w których wzięło udział 9764 pacjentów. Okazało się, że terapia prowadzona przez Internet jest tak samo skuteczna jak sesje prowadzone w gabinecie (źródło: https://www.researchgate.net/publication/237739176_A_Comprehensive_Review_and_a_Meta-Analysis_of_the_Effectiveness_of_Internet-Based_Psychotherapeutic_Interventions).

Badania The Effectiveness of Telemental Health

Badania z 2013 roku The Effectiveness of Telemental Health prowadzone przez grupę naukowców odnosiły się do usług telepsychiatrycznych i psychologicznych, e- zdrowia, telemedycyny. Wyniki wskazują, że tego rodzaju wsparcie jest skuteczne, a nawet sprzyja poprawie opieki zdrowotnej poprawiając do niej dostęp (źródło: Burke Parish, M., Callahan, E.J., Ferrer, D.C., Hilty, D.M., Johnston, B. (2013). The effectiveness of telemental Health: A 2013 review Telemedicine Journal And E-Health. 19(6): 444–454 https://www.researchgate.net/publication/236931479_The_Effectiveness_of_Telemental_Health_A_2013_Review). 

Badanie w Journal of Psychological Disorders

Badanie z 2018 roku zamieszczone w Journal of Psychological Disorders wskazuje, że terapia poznawczo – behawioralna prowadzona przez Internet jest równie skuteczna w zakresie takim jak leczenie depresji, ataków paniki, lęków społecznych i lęku uogólnionego (źródło: https://www.psychologytoday.com/us/blog/what-mentally-strong-people-dont-do/201911/does-online-therapy-work?fbclid=IwAR3RmtzOhZHa33kNowlVb0xT6fCAf9fsKY45sUu7TYRQAq-YyDHgTFuBlM8).

Badanie Murphy’ego, Parnassa

Badanie z 2009 roku przeprowadzone przez Murphy’ego, Parnassa i współpracowników dotyczyło satysfakcji klientów i porównania wyników terapii online i twarzą w twarz. Nie stwierdzono istotnych różnic pomiędzy wynikami pacjentów korzystających z jednej bądź drugiej formy terapii (źródło: Murphy, L. M., Parnass, P., Hallett, R. H., & Mitchell, D. L. (in press). Client satisfaction and outcome comparisons of online and  in-person counselling methods. British Journal of Social Work https://atrium.lib.uoguelph.ca/xmlui/bitstream/handle/10214/2497/627.full.pdf;jsessionid=8037A5B182ED611F3272E7BA1B8D4B52?sequence=1).

Wnioski z badań potwierdzają, że terapia przez Internet jest równie skuteczna jak terapia prowadzona w gabinecie psychoterapeuty.

Dla kogo jest psychoterapia online?

Psychoterapia online nierzadko jest jedyną formą pomocy dla osób, które potrzebują spotkań z terapeutą. 

Psychoterapia online jest idealna dla osób, które:

• dużo podróżują i nie mają możliwości z wyprzedzeniem zaplanowania wizyty,
• mają mało czasu, więc mogą go oszczędzić na dojazdach, czekaniu w kolejkach,
• są nieśmiałe, obawiają się spotkania w poczekalni osób znajomych,
• są z małych miejscowości, wsi, gdzie nie ma specjalistów psychoterapeutów, 
• obawiają się infekcji, zarażeń,
• mieszkają za granicą i potrzebują rozpocząć, bądź kontynuować terapię,
• mają problem z poruszaniem się, przemieszczaniem,
• mają lęki społeczne i obawiają się kontaktu z innymi ludźmi,
• cenią sobie komfort, poczucie bezpieczeństwa związane z przebywaniem w swoim domu,
• pilnie potrzebują pomocy w zakresie zdrowia psychicznego.

Dodatkowe korzyści komunikacji podczas psychoterapii online:

• stwarza możliwość przesłania materiałów, informacji w formie plików tekstowych,
• umożliwia dostęp z każdego miejsca,
• jest wygodna, nie trzeba wychodzić z domu,
• oszczędza czas (dojazdu, czekania przed gabinetem), pieniądze, których nie wydajemy na dojazd, parking,
• daje możliwość dużego wyboru specjalistów z zakresu zdrowia psychicznego.

Ograniczenia dla psychoterapii online

Terapia online jest niewskazana dla osób:

• które mają poważne zaburzenia psychiczne (myśli samobójcze, cierpią na ciężką depresję),
• chcą uczestniczyć w terapii grupowej,
• które nie mają odpowiednio stabilnych warunków technicznych: słaby sygnał Internetu, przerywane połączenia,
• nie mają komfortowych, spokojnych warunków do rozmowy.

Ze strony psychoterapeuty barierą może być również utrudnienie w czytaniu mowy ciała pacjenta. 

Na co zwrócić uwagę przy szukaniu psychoterapeuty online

Z uwagi na fakt, że psychoterapia online staje się coraz powszechniejszą formą spotkań ze specjalistami zdrowia psychicznego powstaje coraz więcej platform świadczących tego typu usługi. Poziom oferowanej pomocy może się bardzo różnić, a osoba będąca w kryzysie nie zawsze może ocenić, który psychoterapeuta jest w stanie jej pomóc. W związku z tym ważne jest, by zwrócić uwagę na rzeczy, które zwiększą prawdopodobieństwo wyboru właściwego specjalisty. Należy zatem sprawdzić następujące informacje, które powinny znaleźć się na stronie oferującej terapie online:

• imię i nazwisko terapeuty,
• kwalifikacje, certyfikaty, doświadczenie specjalisty,
• jakie zasady są na danej platformie świadczącej takie usługi.

Jak przygotować się do psychoterapii online?

Jeżeli zdecydujesz się na sesję online to bardzo ważne jest, by zapoznać się z poniższymi wskazówkami, które pozwolą Ci skoncentrować się wyłącznie na spotkaniu z psychoterapeutą. Do najważniejszych obszarów, które powinny być przygotowane i sprawdzone przed spotkaniem online należą:

• Miejsce – znajdź wygodne, spokojne miejsce, gdzie czujesz się swobodnie i bezpiecznie. Upewnij się, że w trakcie sesji z psychoterapeutą nikt nie będzie ci przeszkadzał.
• Urządzenie, z którego korzystasz – komputer, telefon, słuchawki, sygnał Internetu, komunikator (ustawienia, głośność).
• Notes – czasami będziesz potrzebować coś zanotować, warto mieć go pod ręką.
• Wyłączenie wszelkich rozpraszaczy: radia, zbędnych aplikacji, wyciszenie telefonu. Wszystko po to, by maksymalnie skoncentrować się na spotkaniu ze specjalistą.

Kilka zdań podsumowujących zagadnienie psychoterapii online

Od przeszło dwudziestu lat terapia online rozwija się z powodzeniem na całym świecie. Stanowi istotną alternatywę dla tradycyjnej formy spotkań pacjenta z psychoterapeutą. Sposób komunikacji stwarza szansę pomocy dla wielu osób, dla których spotkanie w gabinecie ze specjalistą jest utrudnione, bądź niemożliwe. Badania naukowe potwierdzają skuteczność i korzyści płynące z tej formy spotkań terapeuty z pacjentem. Trudno jednoznacznie określić, w jakim kierunku będzie się rozwijać dalej psychoterapia online. Zapewne wzrost liczby osób szukających pomocy z zakresu poprawy zdrowia psychicznego oraz kolejne pokolenia wzrastające w epoce Internetu i usług świadczonych przez różne platformy online, wpłynie pozytywnie na rozwój tej formy kontaktu pacjenta z psychoterapeutą.