Zespół leku uogólnionego należy do zaburzeń lękowych o podłożu nerwicowym. Dotyka około 5-8% populacji. Szczególnie narażone na GAD (ang. generalized anxiety disorder) są kobiety oraz osoby w trudnej sytuacji społeczno-ekonomicznej. Lęk uogólniony polega na odczuwaniu nieustannego strachu przed potencjalnym nieszczęściem. Stan ten utrzymuje się przez wiele miesięcy. Chorzy tworzą wizje dotyczące krzywdy bliskich, traumatycznych wydarzeń, problemów, które mogą ich dotknąć, pomimo że nie ma to związku z rzeczywistością. GAD sprawia, że całe życie chorego podporządkowane jest emocjom. 

Jakie są przyczyny lęku uogólnionego?

Pojawieniu i rozwojowi zespołu lęku uogólnionego, mogą sprzyjać zarówno trudne doświadczenie życiowe, traumy, jak i szybkie tempo życia i uwarunkowania psychologiczne. Jedną z przyczyn GAD jest zaburzenie w neuroprzekaźnictwie (w zakresie noradrenaliny, serotoniny) oraz działania ciała migdałowatego. Geny mogą być odpowiedzialne za 30-50% przyczyn zaburzenia. Duże znaczenie ma także doświadczenie z dzieciństwa związane np. z utratą rodzica, rozwodem rodziców, nadopiekuńczością. Inne podawane w literaturze przyczyny GAD to stres życia codziennego, nierealistyczne oczekiwania, używki, nieradzenie sobie w życiu, poczucie braku kontroli i nieprzewidywalności, dysfunkcjonalne przekonania o sobie i świecie. 

Zespół lęku uogólnionego – objawy

Kryteria diagnostyczne GAD wyróżniają następujące objawy towarzyszące zaburzeniu:

• pobudzenie układu autonomicznego: palpitacje serca, pocenie się, drżenie ciała, suchość w jamie ustnej,
• bóle w okolicach klatki piersiowej i brzucha: trudności z oddychaniem, uczucie dławienia się, ból lub uczucie dyskomfortu w klatce piersiowej, nudności, ucisk w żołądku,
• objawy związane z funkcjonowaniem mózgu i umysłu: zawroty głowy, poczucie depersonalizacji lub derealizacji, lęk przed utratą kontroli, zemdleniem, przed śmiercią,
• objawy ogólne: przypływy zimna i gorąca, poczucie mrowienia i drętwienia,
• napięcia: bóle mięśni, niepokój ruchowy, uczucie wzmożonej czujności lub napięcia emocjonalnego,
• inne objawy: tendencje do reakcji strachu na pomniejsze sytuacje zaskoczenia, drażliwość, trudności z koncentracją uwagi, poczucie pustki w głowie związane z niepokojem.

Zaburzenie lęku uogólnionego – przesłanki do postawienia diagnozy

• przez okres co najmniej sześciu miesięcy powinno wystąpić wyraźne napięcie, zaniepokojenie i obawy o codzienne wydarzenia i problemy,
• wystąpienie co najmniej czterech z powyżej opisanych objawów.

Najbardziej widocznym objawem leku uogólnionego jest martwienie się. Jego przejawem jest abstrakcyjne rozmyślanie nad rzeczami mniej lub bardziej prawdopodobnymi. Zamartwianie się dotyczy zwykłych spraw codziennych, powszechnych, zazwyczaj niegroźnych. W przypadku GAD rozrastają się one do rozmiarów, które jest trudno kontrolować. Przepełniają większą część życia osoby chorej. 

Zaburzenia lekowe często występują z innymi schorzeniami natury psychicznej. Do najczęstszych chorób współwystępujących z GAD należą: depresja, dystymia, zespół stresu pourazowego, napady lęku panicznego, fobia społeczna, alkoholizm. 

Jak leczyć zespół lęku uogólnionego?

Diagnozą GAD zajmują się psychologowie, psychoterapeuci i psychiatrzy. Sam proces leczenia skupia się na psychoterapii i ewentualnie na farmakologii. Psychoterapia może odbywać się zarówno w grupie jak i indywidualnie. Podczas sesji terapeutycznych pacjent poznaje wiele technik, które obniżają niepokój. 

Cały proces leczenia ma na celu sprawienie by osoba z zaburzeniem GAD mogła:

• rozpoznać swoje lęki i nauczyć się im przeciwstawiać,
• zmienić sposób myślenia z negatywnego na realny, pozytywny,
• nauczyć się radzić sobie z niepokojem,
• rozwinąć inteligencję emocjonalną,
• poprawić swoje relacje z innymi osobami,
• rozwiązywać problemy, których źródłem jest choroba.

Proces leczenia wymaga regularnego udziału pacjenta w terapii oraz wykonywania zadań domowych. Obecnie skuteczność leczenia zespołu lęku uogólnionego jest stosunkowo wysoka.