Korzystanie z telefonu komórkowego w dzisiejszych czasach jest zjawiskiem powszechnym i globalnym. W XXI wieku nie wyobrażamy sobie życia bez tego narzędzia, które prócz zapewnienia możliwości komunikowania się głosowego z innymi ludźmi daje nam dodatkowe funkcje jak robienie zdjęć, korzystanie z aplikacji, Internetu, rozrywki, itp. Smartfony coraz bardziej wypełniają naszą rzeczywistość. Niektórzy użytkownicy doświadczają zatarcia granicy pomiędzy światem realnym a wirtualnym i popadają w uzależnienie od korzystania z telefonu komórkowego.

Co to jest fonoholizm?

Fonoholizm jest uzależnieniem od korzystania z telefonu komórkowego w sposób nadmierny i szkodliwy. Najczęściej jest diagnozowany u osób urodzonych po 1995 roku. Wynikiem uzależnienia jest zaniedbywanie pracy, edukacji, relacji z otoczeniem. Nałóg ma podobny przebieg jak nadużywanie alkoholu, papierosów itp. Osoby cierpiące na fonoholizm odczuwają przymus posiadania telefonu w zasięgu ręki. Dla zobrazowania skali i istotności tego zjawiska posłużę się badaniem przeprowadzonym w latach 2015-2016 przez Uniwersytet Gdański na grupie 20 tysięcy uczniów w wieku 12-18 lat. Przeciętny wiek osób korzystających z telefonu to 10 lat, a w dużych miastach to nawet 7-8 lat. ¼ uczniów przynajmniej raz dziennie robi sobie selfie, a co dziesiąta osoba wykonuje tę czynność kilkadziesiąt razy. 30 % uczniów przynajmniej raz dziennie umieszcza swoje zdjęcie w sieci. 70% uczniów regularnie korzysta z social mediów, a prawie 90% ma swoje konto na portalach społecznościowych. Brak zainteresowań koreluje z wyższym poziomem nałogowego korzystania z telefonów komórkowych.

Objawy fonoholizmu

Rozróżnienie rozsądnego korzystania z telefonu komórkowego, a tego wynikającego z uzależnienia nie jest proste. Niemniej jednak jest dużo objawów, które mogą świadczyć o tym, że ktoś jest fonoholikiem. 

Do typowych objawów uzależnienia od telefonu należą następujące zachowania:

• posiadanie przy sobie cały czas telefonu,
• nagminne, nerwowe sprawdzanie telefonu,
• automatyczne sięganie po telefon, bez wyraźnego powodu,
• występująca złość i agresja, gdy osoba uzależniona ma rozstać się z telefonem,
• niezastanawianie się nad upływającym czasem,
• omamy słuchowe; wydaje się, że słyszy dzwonek telefonu,
• komunikowanie się poprzez media społecznościowe, nawet w mało istotnych sprawach,
• wykonywanie codziennych obowiązków z telefonem przy sobie,
• ukrywanie przed innymi faktu ciągłego korzystania z telefonu,
• lęk przed zaległościami w Internecie, tzw. FOMO, o tym zjawisku pisaliśmy w artykule „FOMO – co oznacza i jak sobie z nim radzić”.

Przyczyny uzależnienia od telefonu komórkowego

Przyczyn fonoholizmu może być bardzo dużo. Do najpowszechniejszych można zaliczyć te związane z lękiem przed samotnością, wynikającymi z problemów w nawiązywaniu relacji z innymi, czy nieśmiałości. Inne źródła pojawienia się fonoholizmu mogą pochodzić ze złych wzorców, braku zainteresowań czy jakiegoś hobby. Ponadto moda, chęć zaimponowania rówieśnikom oraz potrzeba akceptacji skłania osoby do częstszego sięgania po telefon i uzależnia je od tego urządzenia. 

Fonoholizm – skutki

Fonoholizm prowadzi do szeregu negatywnych skutków dla zdrowia psychicznego i fizycznego. 

Do najważniejszych skutków fonoholizmu można zaliczyć:

• zanik zainteresowań,
• brak troski o regularne i racjonalne odżywianie,
• problemy językowe,
• dekoncentracja i rozproszenie,
• zaniedbywanie higieny osobistej, snu,
• nieumiejętność zarządzania czasem wolnym,
• ograniczenie kontaktów osobistych na rzecz prowadzonych przez Internet, 
• zaniedbywanie obowiązków domowych oraz pracy
• występowanie wcześniej nieistniejących konfliktów domowych,
• rezygnacja z aktywności fizycznej, hobby na rzecz korzystania z telefonu,
• negatywne emocje i odczucia: niepokój, gniew, ataki paniki, złość – wszystkie to na skutek np. rozładowania telefonu, braku łączności z Internetem.

Jak wyleczyć fonoholizm?

Uzależnienie od telefonu powinno się leczyć, ale jest to proces długotrwały. Należy pracować nad zmianą złych nawyków, a to wymaga czasu, cierpliwości i zaangażowania. Najważniejszym krokiem w leczeniu jest zrozumienie przez fonoholika swojego problemu. Gdy do tego dojdzie powinno zacząć się pracować nad organizacją czasu, w którym jest przestrzeń na aktywności inne niż przebywanie z telefonem komórkowym. Bardzo ważna jest konsekwencja i przestrzeganie ustalonych reguł. Jeżeli po kilku tygodniach nie widać uzasadnionej zmiany należy skontaktować się z psychoterapeutą. Zazwyczaj są to specjaliści zajmujący się leczeniem uzależnień. 

Jak nie dać się uzależnić od telefonu?

Granica pomiędzy potrzebnym i nieszkodliwym używaniem telefonu komórkowego a takim, który przybliża nas do fonoholizmu jest trudna do określenia. Warto jednak stworzyć, wypracować zasady, które pozwolą nam, czy naszym dzieciom nie wpaść w pułapkę uzależnienia. 

Do grupy zasad, reguł, które pozwolą nas ochronić przed fonoholizmem można zaliczyć:

• kreatywne spędzanie czasu wolnego dla całej rodziny,
• opóźnienie momentu, w którym dziecko zaczyna korzystać z telefonu, Internetu, założy profil na portalach społecznościowych,
• niekomunikowanie się z wykorzystaniem telefonu, gdy jesteśmy w pobliżu,
• zostawianie telefonu w domu, gdy wychodzimy na spacer, do sklepu, toalety,
• ustalenie zasad korzystanie z telefonu,
• odkładanie telefonu w trakcie posiłków, zasypiania, w chwilach wspólnie spędzanego czasu,
• posiadanie hobby, które w żaden sposób nie jest związane z posiadaniem i wykorzystywaniem telefonu,
• niedawanie dziecku telefonu do zabawy, gdy dorośli są zajęci,
• pokazywanie „dobrych aplikacji”, które pomagają dziecku rozwijać kreatywność,
• niepozwalanie dziecku, by zasypiało z telefonem.