Toksyczny człowiek może pojawić się w życiu każdego z nas. Jest go trudno rozpoznać, ponieważ ma maskę przyjaciela i kogoś bliskiego. Cechą wspólną toksycznych ludzi jest fakt, że manipulują innymi ludźmi. Dążą do tego, by inni robili to, czego oni sobie życzą, wykorzystują innych do osiągania swoich celów. Niekiedy jest nam bardzo trudno zorientować się, że jesteśmy w toksycznej relacji. Niemniej jednak z czasem widzimy, że tylko my coś wnosimy do tej relacji, a druga strona wyłącznie bierze. Toksyczne osoby często nas krytykują, nawet za najmniejsze błędy. Sami natomiast starają się przedstawić swoją osobę zawsze w jak najlepszym świetle, nierzadko posługując się kłamstwem. 

Jakie cechy charakteryzują osoby toksyczne?

Toksyczną osobę trudno rozpoznać przy pierwszym kontakcie. Można jednak zaobserwować pewne zachowania, cechy, które świadczą o tym, że mamy do czynienia z osobą toksyczną. 

Cechy zachowań ludzi toksycznych

• Toksyczna osoba to egoista, pozbawiony empatii oraz wrażliwości emocjonalnej. Nie chce i nie potrafi wczuć się w Twoje położenie.
• Ludzie toksyczni są nieprzewidywalni. Nie wiadomo, jaki mają nastrój, czego się po nich spodziewać. Łatwo wpadają w złość, zachowują się cholerycznie, można je szybko sprowokować.
• Łatwo wydają opinię o innych, szybko krytykują. Natomiast źle reagują, gdy ktoś wydaje opinię o nich.
• Są „wampirami” energetycznymi. Po spotkaniu z toksycznym człowiekiem czujemy się wyczerpani i zmęczeni.
• Osoby toksyczne potrafią być chamskie, podłe i bezwzględne. Stosują szantaż emocjonalny oraz mogą uciekać się do przemocy fizycznej i psychicznej.
• Rzadko pomagają innym. Sami bardzo często przedstawiają siebie jako pokrzywdzonych i korzystają w pomocy innych.
• Rzadko się uśmiechają, są niesympatyczni i mało życzliwi, gburowaci i aroganccy.
• Często wzbudzają poczucie winy, aby przejąć kontrolę i uzależnić kogoś emocjonalnie, finansowo. Najczęściej osoby toksyczne pracują i zarabiają na rodzinę.
• Nie szanują prywatnych granic. Nie zważają na poglądy i przyzwyczajenia innych ludzi.

Toksyczni ludzie w otoczeniu

Toksyczny rodzic

Toksyczna osoba może pojawiać się w różnych rolach. Nierzadko pierwsze doświadczenia z taką osobą mogą pojawiać się w dzieciństwie, gdy mamy do czynienia z toksycznym rodzicem. 

Cechuje go surowość. Bardzo dużo wymaga od dziecka. Jednocześnie sam ma słaby charakter. Taki rodzic dokonuje szantażu emocjonalnego zabraniając różnych aktywności dziecku w różnym okresie jego życia. Zazwyczaj tłumaczy to np. szczęściem całej rodziny.

Taki sposób zachowania uzależnia dziecko od rodzica i wzbudza w nim poczucie winy, gdy chce zrobić coś innego, niż oczekuje tego toksyczny rodzic. 

Toksyczny partner

Toksyczne osoby bardzo często można zauważyć w związkach. Osoba, która tak się zachowuje obarcza całą odpowiedzialnością za niepowodzenia swojego partnera/partnerkę. 

Z czasem, jeżeli nie zostanie postawiona granica, osoba toksyczna traktuje drugą połówkę w poniżający sposób, nagminnie wykorzystuje słabości drugiej osoby, by osiągnąć swoje korzyści. 

Osoba żyjąca w toksycznym związku traci z czasem poczucie swojej wartości. 

Toksyczny współpracownik

Osoby toksyczne występują również w pracy. Nie zawsze jest to szef. W codziennym zawodowym życiu osoba toksyczna oczernia i wykorzystuje „swoje ofiary”. 

Nierzadko dla zatarcia wrażenia osoba toksyczna przybiera maskę naszego sojusznika.

Toksyczna osoba w pracy zrzuca na innych większość obowiązków, sobie zaś przypisuje tylko sukcesy. 

Toksyczni ludzie – jak sobie poradzić?

W sytuacji, kiedy zdajemy sobie sprawę, że mamy do czynienia z toksyczną osobą należy przedsięwziąć jakieś działanie, które uwolni nas od tej relacji. Najlepszym sposobem jest ograniczenie kontaktu, a nawet zerwanie go z osobą toksyczną. 

Nie zawsze jest to jednak możliwe, dlatego warto nauczyć się odpierać ataki takiej osoby. 

Najważniejszą zasadą jest umiejętność stawiania jasnych granic w relacji z osobą toksyczną. By to osiągnąć, należy wykazać się asertywnością, konsekwencją i pewnością siebie. 

Ponadto nie dawajmy się sprowokować, nie reagujmy na zaczepki, starajmy się podchodzić do rozmowy ze spokojem. 

Toksyczni ludzie – co warto stosować

W literaturze przedmiotu można spotkać ponadto rady, które zabezpieczą nas przed wpływem toksycznych ludzi. Poniżej część z nich autorstwa Lilliany Glass, która specjalizuje się z komunikacji międzyludzkiej:

• Rozładowywanie napięcia. Chodzi tutaj o uzyskanie kontroli nad emocjami. Pomocne w tym obszarze będą ćwiczenia relaksacyjne.
• Humor. Ta technika polega na odparowaniu ataku, przy jednoczesnym poczuciu dobrej zabawy. Najlepiej jest mieć przygotowanych kilka zabawnych pytań, stwierdzeń, które rozbrajają sytuację i niwelują zamiary toksycznej osoby.
• Powstrzymywanie myśli. Technika, która nie kieruje naszego umysłu do negatywnych emocji związanych z toksyczną osobą. Gdy pojawiają się takie myśli należy „zająć” mózg czymś innym.
• Zwierciadlane odbicie. Należy naśladować zachowanie toksycznej osoby, by pokazać jej, jakie to jest groteskowe i niewłaściwe,
• Bezpośrednia konfrontacja. Chodzi o nazwanie niewłaściwego zachowania osoby toksycznej, by wiedziała, że ją przejrzeliśmy. Takie zachowanie wybija „przeciwnika z rytmu” i daje sygnał, że nie godzimy się na manipulację.
• Wrzask i raban. Ta technika pozwala na wyrażenie swojego zdania z dobitniejszy sposób.

Psychoterapia a toksyczni ludzie

Pomoc psychoterapeutyczna jest konieczna w przypadku, gdy sami nie jesteśmy w stanie przeciwstawić się toksycznym osobom. Spotkania ze specjalistą pozwolą zmodyfikować wzorce postępowania, które przyczyniają się do tego, że nie mamy sprawczości, by radzić sobie z toksycznymi ludźmi. Sesje terapeutyczne wpłyną na poznanie i uznanie własnej wartości, nauczą umiejętności stawiania granic oraz dadzą odwagę, by przeciwstawić się toksycznej osobie. Psychoterapia uwolni od stawiania się w roli ofiary, poczucia winy, poczucia niezasługiwania na szczęście oraz nieodporności psychicznej.