Psychoza to stan chwilowej utraty kontroli nad samym sobą. Charakteryzuje się błędnym postrzeganiem rzeczywistości. Psychoza jest grupą zaburzeń, w której trakcie chory słyszy i postrzega rzeczy, które nie istnieją. Osoba cierpiąca na psychozę tak naprawdę żyje w innym świecie będącym wytworem jej wyobraźni. W zasadzie odczucia chorego nie są niczym zakłócone, ponieważ uważa on, że wszystko przeżywa realnie i ma przeświadczenie, że on sam funkcjonuje normalnie.
Przyczyny psychozy
Dokładna przyczyna psychoz nie została odkryta, wiadomo jednak, że jest ona wynikiem anomalii w mózgu. Zaburzenia związane są z przekazywaniem dopaminy i serotoniny i mogą być wywołane przez np. narkotyki, alkohol, ale również guza mózgu czy tarczycę. Niekiedy korelacja kilku czynników genetycznych, psychologicznych czy środowiskowych może przyczynić się do powstania, czy rozwoju zaburzeń. Jednak najczęściej przyczyna pozostaje nieznana.
Kto może zachorować na psychozę?
Osoby młode w wieku pomiędzy 15 a 30 rokiem życia to grupa, która jest najbardziej narażona na psychozę. Płeć nie ma wpływu na zwiększenie ryzyka zachorowania. Kobiety najczęściej chorują między 25 a 34 rokiem życia, a mężczyźni w wieku 17 a 34 lata. Do 5 % młodych ludzi dotyka psychoza. Epizody psychotyczne są jednak w większości uleczalne.
Psychoza – objawy
Objawy psychoz można podzielić na wczesne i właściwe.
Pierwsza grupa dotyczy: zmiany nastroju, zaburzenia snu i apetytu, trudności z koncentracją, problemami z pamięcią oraz spadek energii i motywacji.
Objawy właściwe psychoz wiążą się z:
- zaburzeniem percepcji – chory słyszy głosy, widzi rzeczy, które nie istnieją,
- dezorganizacją myśli lub dziwnym zachowaniem,
- fałszywymi przekonaniami lub złą oceną sytuacji, urojeniami,
- zubożeniem emocjonalnym np. ograniczeniem lub nieadekwatną mimiką, gestykulacją.
Rodzaje psychoz
Ze względu na rozwój i przebieg choroby, sposób leczenia czy grupy ryzyka psychozy, pomimo wielu elementów wspólnych, dzielą się na różne odmiany.
Do najbardziej znanych odmian choroby należą:
Psychoza schizoafektywna
Stan, w którym występują zarówno objawy z grupy psychoz, jak i zaburzeń nastrojów np. depresja, mania.
Dzieli się ona na psychozę:
- maniakalną – objawia się rozdrażnieniem, urojeniami, halucynacjami, dezorganizacją,
- depresyjną – charakteryzuje się obniżonym nastrojem,
- maniakalno – depresyjną – występują wahania nastroju od manii depresji do pozornego zdrowia psychicznego.
Psychoza poporodowa
Silniejsza i bardziej niebezpieczna niż depresja poporodowa, reakcja na pojawienie się dziecka. Może wystąpić już kilka dni po porodzie, ale również po kilku miesiącach. Objawy mają z początku charakter łagodny jak izolowanie się od bliskich. Z czasem mogą się nasilać i charakteryzują się zaniedbywaniem obowiązków względem opieki nad dzieckiem, nawet unikaniem z nim kontaktu. Objawy zmieniają się w podejrzliwość wobec otoczenia oraz pojawiają się myśli o wyrządzeniu krzywdy dziecku. Zaawansowane stadium tej odmiany psychozy cechują omamy. Kobieta słyszy głosy, które namawiają ją do wyrządzenia krzywdy dziecku i sobie.
Psychoza paranoidalna
Jest efektem schizofrenii lub odurzenia narkotykowego. Cechuje ją omamy słuchowe i urojenia prześladowcze.
Psychoza alkoholowa
Jest efektem nadużywania alkoholu. Występuje zwykle po kilku latach nałogu. Pojawia się po odstawieniu alkoholu zwykle po 2-4 dniach.
Występuje w kilku odmianach:
- majaczenie alkoholowe – występuje lęk przechodzący w manię prześladowczą, często towarzyszy temu zaburzeniu bezsenność,
- paranoja alkoholowa (zespół Otella) – dotyka głównie mężczyzn i przejawia się chorobliwą zazdrością wynikającą z paranoicznego urojenia o rzekomej zdradzie partnerki,
- halucynoza alkoholowa – charakteryzuje się halucynacjami głównie wzrokowymi, połączona często z agresją,
- psychoza Korsakowa – do objawów należą problemy z pamięcią, niekiedy występuje utrata wielu wspomnień.
Leczenie psychoz
Psychoza należy do chorób, które są leczone farmakologicznie. Często proces leczenia wspomagany jest przez psychoterapię. Istotne jest, by po zauważeniu pierwszych objawów rozpocząć leczenie. Spowoduje to zwiększenie szans na całkowite wyleczenie oraz zmniejszenie ryzyka negatywnych zjawisk towarzyszących psychozie takim jak: depresja, przemoc, alienacja. W procesie leczenia niezbędna jest także pomoc najbliższych, którzy wspierają chorego i chronią przed otoczeniem.