Lęk paniczny, zwany również, zespołem lęku napadowego, czy zaburzeniem panicznym, to zaburzenie lękowe, w którym chory doświadcza nieoczekiwanego, poważnego ataku paniki. Rozpoczyna się on uczuciem silnego niepokoju, przerażenia. Napadowi paniki towarzyszą fizyczne objawy lęku: brak tchu, przyspieszone bicie serca. Lęk paniczny pojawia się niespodziewanie i nie wywołuje je żadna konkretna sytuacja. Zespół lęku napadowego narasta szybko, nie dłużej niż 30 minut. Chory ma uczucie katastrofy. Najczęściej towarzyszy mu agrofobia, czyli lęk przed przebywaniem w nieznanym dobrze otoczeniu (często w otwartej przestrzeni), gdzie chory nie ma poczucia kontroli nad sytuacją. Osoby cierpiące na lęk paniczny połączony z agrofobią obawiają się problemów, których nie będą w stanie rozwiązać jeśli znajdą się np. poza domem. Zaburzenie paniczne dotyka 1-2% populacji. Kobiety chorują dwa razy częściej niż mężczyźni. 

Lęk paniczny – przyczyny

Podobnie jak to jest w przypadku innych zaburzeń psychicznych, także w przypadku lęku panicznego nie ma jednego źródła problemu. Przyczyny są wieloczynnikowe i są pochodną czynników biologicznych, psychologicznych i społecznych. Czynniki biologiczne dotyczą głównie dysregulacji układów struktur mózgowych. Wyznaczają one podatność odczuwania negatywnego afektu lub reagowania na zmiany biochemiczne w organizmie. Czynniki psychologiczne dotyczą głównie przeświadczenia o niskiej zdolności radzenia sobie. Ponadto zawiera także katastroficzną interpretację doznań oraz zachowań zabezpieczających i unikających. Czynniki społeczne najczęściej poprzedzają początek choroby. Zaliczamy do tej grupę: żałobę, stratę bliskiej osoby, separację. 

Objawy lęku panicznego

Do głównych objawów warunkujących, że cierpimy na lęk paniczny można zaliczyć:

• pojawienie się co najmniej kilku napadów leku w ciągu miesiąca,
• brak powiązania ataku lęku z przyczyną, sytuacją, w której się właśnie znajdujemy.

Do objawów towarzyszących zespołowi leku napadowego należą:

• somatyczne: uczucie gwałtownego bicia serca, drżenie, bóle w klatce piersiowej, wrażenie dławienia się, suchość w ustach, silne pocenie się, uderzenia gorąca, nudności, bladość, drętwienia, skrócony i przyspieszony oddech,
• wtórne: lęk przed śmiercią, gwałtownymi stanami chorobowymi, utratą zmysłów, lęk przed kolejnym napadem lęku panicznego,
• społeczne: izolowanie się od społeczeństwa, wycofywanie się z relacji z innymi, unikanie zatłoczonych miejsc,
• poznawcze: poczucie nierealności otoczenia, obcości względem siebie.

Mechanizm lęku panicznego

Lęk paniczny pojawia się niespodziewanie i może trwać od kilku minut do pół godziny. Może nawracać falami przez ok. 1-2 godziny. W tym czasie następuje gwałtowny wyrzut adrenaliny z nadnerczy do krwi. W ciągu kolejnych kilku minut adrenalina jest wchłaniana przez wątrobę i nerki. Po ustąpieniu objawów fizycznych pojawia się obawa przed kolejnym napadem. Osoby doświadczające lęku panicznego nie są odporne przed kolejnymi atakami paniki. Wręcz przeciwnie, obawiają się jeszcze bardziej, przez co stają się podatniejsze na kolejne ataki lęku. 

Lęk paniczny – jak leczyć

Leczenie leku panicznego powinno obejmować zarówno farmakoterapię, jak  i psychoterapię. Proces leczenia ma na celu wyeliminowanie napadów paniki oraz zwiększenie umiejętności społecznych pacjenta i jego siły osobowości. Psychoterapia skupia się na pomocy choremu w zrozumieniu mechanizmu paniki, na nauce właściwego reagowania w sytuacji napadu lęku. Ponadto spotkania z terapeutą mają pomóc zredukować napięcie oraz dać wsparcie pacjentowi. Po uzyskaniu poprawy ważne jest kontynuowanie psychoterapii, gdyż mogą pojawiać się nawroty i tylko długotrwały proces leczenia daje szansę na pełnego wyzdrowienia. 

Innymi formami radzenia z atakami lęku panicznego są:

• Trening relaksacyjny, ćwiczenia fizyczne, medytacja, joga – te formy ćwiczeń mają na celu redukcję fizycznych objawów paniki.
• Zmiana stylu życia – zdrowe odżywianie się, ograniczenie cukru i kofeiny, dbanie o higienę snu, zwolnienie tempa życia, rozwój zainteresowań, znalezienie czasu na przyjemności.