Kompleks Edypa w psychologii dotyczy rozwoju psychoseksualnego, sfery emocjonalnej oraz uczuć dziecka do matki i ojca. Pojawia się u chłopców w wieku od 2 do 6 lat. Polega na pragnieniu seksualnego związku z rodzicem płci przeciwnej. Równocześnie dziecko odczuwa chęć pozbycia się rodzica tej samej płci, ponieważ uważa go za rywala. Chłopcy częściej wtedy przytulają się do mamy, dążą do kontaktu cielesnego, próbują naśladować ojca, który w ich obecności np. całuje mamę. Jest to normalny mechanizm psychologiczny, który z wiekiem ustępuje. U dziewczynek może występować kompleks Elektry, w którym córka kieruje pociąg seksualny w kierunku swojego ojca.

Skąd pochodzi nazwa „kompleks Edypa”

Termin kompleks Edypa wprowadził do psychologii Zygmunt Freud. Wśród wielu mechanizmów psychologicznych, które towarzyszą człowiekowi w trakcie jego rozwoju, Freud wyróżnił właśnie taki, który dotyczy zachowania dzieci płci męskiej. Sama nazwa „kompleks Edypa” pochodzi z mitologii greckiej. Historia opowiada o Edypie, który był dzieckiem Lajosa i Jokasty. Wyrocznia delficka przepowiedziała Lajosowi, że zginie on z rąk syna, który później poślubi jego żonę, a własną matkę. Lajos próbował temu zaradzić, porzucając Edypa w górach na pewną śmierć. Dziecko ocalało jednak i zostało adoptowane przez władcę Koryntu. Późniejszy los sprawił, że Edyp nieświadomy faktu kim są jego prawdziwi rodzice, najpierw zabija człowieka, który był jego prawdziwym ojcem, a następnie żeni się z kobietą, oczywiście nie wiedząc, że to jego matka. 

Jakie są objawy kompleksu Edypa?

Kompleks Edypa wydaje się być dość kontrowersyjny, gdyż ma podłoże kazirodcze. Niemniej jednak dotyczy on wczesnego dzieciństwa, które wiąże się z potrzebą czułości, pewnego rodzaju naśladownictwa, oczekiwaniem nieustannego zainteresowania. 

Klasycznymi objawami kompleksu Edypa są:

• dążenie do bliskich relacji z matką,
• niechęć wobec ojca,
• próba izolacji ojca od matki,
• dążenie do kontaktu fizycznego z matką

Współcześnie kompleks Edypa postrzegany jest bardziej jako zaburzenie, które dotyczy lęku przed utratą matki, bądź miłości z jej strony. Z tego właśnie powodu może występować postawa zazdrosna względem ojca. Nie ma tutaj raczej żadnego podłoża erotycznego. 

Kompleks Edypa w dorosłym życiu

W normalnym rozwoju rozwiązanie kompleksu Edypa następuje we wczesnych latach życia dziecka. Z czasem dziecko dostrzega, że relacja mama – tata jest naturalna. Chłopiec utożsamia się z ojcem i zaczyna uznawać go jako autorytet. Nie zawsze jednak kompleks Edypa ustępuje. U części chłopców może pozostać aktywny także w późniejszym dzieciństwie. Powodów takiej sytuacji może być bardzo wiele, ale najważniejszym z nich może być rozwód rodziców. Inną sytuacją, która utrzymuje kompleks Edypa, są zdarzenia, z których wynika, że ojciec nie spełnia oczekiwań matki. W takim przypadku chłopiec odczytuje komunikaty, że jest lepszy od ojca. Więź z matką umacnia się, a dziecko staje się ukochanym synkiem mamusi. Kompleks Edypa sprzyja przejawianiu zachowań narcystycznych. Mężczyzna cierpiący na to zaburzenie uważa się za osobę wyjątkową, nie dopuszcza do siebie krytyki. Ma to źródło oczywiście w relacji z matką, która traktowała go jako kogoś wyjątkowego. Mężczyźni z kompleksem Edypa mają problem, chociażby z opuszczeniem domu rodzinnego. 

Leczenie kompleksu Edypa

Proces leczenia kompleksu Edypa jest trudny i długotrwały. Polega na spotkaniach z psychoterapeutą, które mają na celu jednoznaczne określenie przyczyny takiego stanu rzeczy. Terapia polega na analizie głównie doświadczeń z dzieciństwa oraz koncentruje się na szukaniu rozwiązań ukierunkowanych na wyparcie kompleksu Edypa.