DDA to skrót wyrażenia: dorosłe dzieci alkoholików. Terminem DDA określa się dziedzinę zaburzeń mających swoje źródło w dorastaniu w rodzinie z problemami alkoholowymi. Dorastanie w rodzinie alkoholików może odbić się na życiu dorosłym. Dziecko przenosi pewne schematy działań do życia dorosłego. Dorośli z syndromem DDA mają poczucie, że alkohol skradł im dzieciństwo. Zdarza się, że same doświadczają również problemów z nałogiem. Osoby z DDA mają trudności w stworzeniu szczęśliwych związków. Zdarza się również, że problemy dotykają relacji z dziećmi. Problemy DDA w dorosłym życiu wynikają z niemożności przezwyciężenia schematów zachowań, które zostały wytworzone w dzieciństwie. 

Objawy DDA

Osoby z DDA odczuwają ciągłe poczucie zagrożenia, co wiąże się z uczuciami lęku, niepewności i strachu. 

Typowymi objawami DDA są:

– zaniżone poczucie własnej wartości,

– problemy w nawiązywaniu kontaktów z innymi ludźmi,

– odrzucanie pomocy bliskich, mimo faktu, że jej potrzebują,

– tłumienie negatywnych emocji,

– poczucie nieszczęścia, życia zamienionego w dramat,

– problem z wyrażaniem uczuć,

– obawa przed bliskością,

– skłonność do wchodzenia w rolę ofiary,

– problemy w relacjach seksualnych,

– silny samokrytycyzm,

– silne poczucie odpowiedzialności, bojaźń przed odrzuceniem, przesadna lojalność.

Typy osobowości DDA

Dzieci wychowane w rodzinie alkoholowej zazwyczaj wchodzą w role, które najlepiej pozwalają im się dostosować do niepewnej sytuacji. 

Wyróżnia się następujące postawy dzieci alkoholików:

Bohater rodzinny

Zazwyczaj w tę rolę wchodzi najstarsze dziecko w rodzinie, które opiekuje się młodszym rodzeństwem. Jest odpowiedzialne i sumienne. Dzięki jego staraniom rodzina zachowuje pozory normalności. Bohater stara się być perfekcyjny, nigdy się nie użala i nie usprawiedliwia. Odmawia sobie prawa przyjmowania pomocy, nie pozwala sobie na słabości. Takie dziecko jest pozbawione dzieciństwa i bardzo szybko wkracza w dorosłość. W dorosłym życiu taka osoba przejawia tendencje do pracoholizmu.

Niewidzialne dziecko

Ta postawa polega na nie sprawianiu nikomu problemów. Przez to również dziecko nie jest dostrzegane, zauważane. Skutkiem tego jest nierozwijanie umiejętności społecznych, wycofanie się. Skutkami ubocznymi jest depresja, problemy z anoreksją czy bulimia. W dorosłym życiu taka osoba boi się nawiązywania bliskich więzi, nie potrafi odwzajemniać okazanej jej dobroci. Żyje w poczuciu krzywdy izolując się od innych.

Kozioł ofiarny

Ta postawa dotyczy dzieci, które mocno przeżywają problemy alkoholowe w rodzinie. Dodatkowo dziecko jest krytykowane, poniżane, obwiniane za różne rzeczy co potęguje w nim doznane emocje. Początkowo chce być dzielne jak bohater rodzinny, ale szybko ponosi porażkę, a jego wysiłki nie są dostrzegane. Brak poświęconej uwagi rekompensuje sobie negatywnymi zachowaniami, jak wagarowanie, bójki. W ten sposób dziecko chce uzyskać zainteresowanie swoją osobą. Jest to jednak wyraz buntu, powiązany z poczuciem krzywdy, jakie doznaje dziecko dorastające w takiej rodzinie.

Maskotka (czasami określana także jako błazen)

Jest to dziecko powszechnie lubiane, zarówno przez rówieśników jak i dorosłych. Jego zachowanie jest związane z sytuacją w domu. Stara się poprzez swoją postawę sprawić, by atmosfera panująca w domu była dobra, luźna. Dziecko często żartuje, wygłupia się. Wszystko to robi po to, by poprawić nastrój rodzicom. Taka postawa nie jest traktowana poważnie przez domowników, ponieważ granice pomiędzy tym co poważne a tym co jest żartem w wykonaniu dziecka się zacierają. W dorosłym życiu taka osoba dalej jest duszą towarzystwa, ale kontakty, które nawiązuje są powierzchowne. 

DDA w „dorosłym” życiu

Dorosłe Dzieci Alkoholików na gruncie zawodowym czują się bardzo dobrze. Realizują się w tym obszarze, są pracownikami ambitnymi, nie boją się wyzwań. Osobom z syndromem DDA bardzo często zależy na potwierdzeniu swoich kompetencji, przez co postrzegani są jako pożądani pracownicy. Wewnątrz myślą jednak inaczej, a to, co robią uważają za coś gorszego, nie wierzą w swoje możliwości. To poczucie niższości występuje zazwyczaj w sytuacjach dotyczących konfrontacji z innymi ludźmi. Przez zakrzywiony obraz własnej osoby Dorosłe Dzieci Alkoholików mają w dorosłym życiu problem w nawiązywaniu kontaktów. Ponadto mają problem z obdarzeniem zaufaniem innej osoby, są lękliwe, smutne, cierpią na stałe napięcie psychiczne.

Relacje w związkach

Te zaburzenia bezpośrednio wpływają na tworzenie związków przez DDA. Przejawia się to obawą zbliżenia do drugiej osoby. Gdy chcą stworzyć związek to tylko w idealnej konfiguracji. Budowanie trwałej, bliskiej relacji jest dla DDA bardzo trudne, przykre, ponieważ nie wiedzą co to znaczy stabilny i kochający związek.  Obawiają się, że mogą trafić na takich samych partnerów jak rodzice. W przypadku problemów w związku wpadają w panikę i nie potrafią rozmawiać o powstałym problemie. Gdy relacja się już zawiąże to ma ona charakter typu dziecko – rodzic. Oznacza to, że osoba z DDA bardziej szuka opiekuna, którego nie miała w dzieciństwie. 

Terapia dla DDA

Terapia dla osób z DDA nie dotyczy zaburzenia samego w sobie. Spotkania z psychoterapeutą koncentrują się na stanach depresyjnych, lękowych, które są efektem zaburzenia. Proces leczenia skupia się na pokazaniu mechanizmów, które powstały w dzieciństwie i wpłynęły na takie postrzeganie świata.  Ponadto terapia ma pomóc zastąpić niewłaściwe odruchy, nawyki, stworzyć podstawy do samodzielnego życia po odcięciu się od doświadczeń z dzieciństwa. Osoba z DDA nie jest w stanie sama rozwiązać swoich problemów jeżeli stale żyje przeszłością, zamiast koncentrować się na teraźniejszości. Psychoterapia DDA ma doprowadzić do sytuacji, w której reakcja na to co się dzieje nie będzie powiązana z przeszłością, poczuciem winy. Terapia ma na celu również nauczyć wchodzenia w zdrowe relacje, zwiększyć poczucie własnej wartości, nauczenia przebaczenia i budowania własnego „ja”.

Zobacz również: „Alkoholizm – przyczyny, fazy rozwoju, skutki”