Demencja, nazywana też otępieniem, jest schorzeniem, które wywołuje upośledzenie funkcji intelektualnych. Osłabione zostają funkcje poznawcze takie jak: pamięć, myślenie, orientacja, zdolność rozumienia czy liczenie. Demencja starcza nie jest naturalnym procesem starzenia się człowieka. Dotyka głównie osób powyżej 65 roku życia. Zazwyczaj ma charakter postępujący i w większości przypadków nieodwracalny. Pod pojęciem demencji kryje się wiele jednostek chorobowych, takich jak: Alzheimer, Parkinson czy choroba Picka. Na demencję w Polsce cierpi około 400 tys. osób.

Demencja starcza – przyczyny

Przyczyny demencji są różne. Ich źródła można doszukiwać się w chorobach neurodegeneracyjnych, szczególnie w chorobach Alzheimera czy Parkinsona. Kolejną przyczyną mogą być choroby mózgu, jego uszkodzenia np. guzy. Przy ich rozwoju następuje ucisk na struktury mózgowe co prowadzi do dysfunkcji. Również rozwój choroby może być konsekwencją przebytych urazów, przewlekłego stresu czy nadużywania alkoholu. Ryzyko wystąpienia demencji zwiększają: krwiaki pourazowe, guzy mózgu, choroba Creutzfeldta – Jacoba, wodogłowie, padaczka, niedobory kwasu foliowego czy witaminy B1, choroby tarczycy, choroby wątroby, przyjmowanie niektórych leków.

Objawy demencji starczej

Demencja rozwija się i przebiega w sposób indywidualny. Najpowszechniejszym objawem tej choroby jest problem z pamięcią lub jej zanik oraz obniżenie sprawności intelektualnej. 

Do pozostałych symptomów otępienia należą:

• zaburzenia orientacji przestrzennej i czasowej,
• obniżenie możliwości rozumienia,
• zapominanie imion, nazw przedmiotów,
• trudności z uczeniem się i przyswajaniem nowych informacji,
• problemy z komunikacją,
• zaburzenia snu,
• problemy emocjonalne i zmiany zachowania (wahania nastroju, apatia, drażliwość),
• trudności z myśleniem i analizowaniem przyczynowo – skutkowym.

Demencja starcza – etapy

I etap – Otępienie lekkie 

Symptomy demencji są początkowo niezauważalne i mogą rozwijać się latami. Ta faza wiąże się z zaburzeniami pamięci. Chory może mieć problemy z przypominaniem sobie imion bliskich osób, pamiętaniem o wizytach czy codziennych obowiązkach. Ponieważ takie objawy mogą zdarzyć się każdemu, dlatego początkowo są one bagatelizowane przez chorego jak i jego najbliższych. Nie łączy się ich w żaden sposób z pierwszymi objawami demencji tylko zrzuca się je na wiek  i zmęczenie osoby. Mogą pojawić się w tej fazie zaburzenia mowy, które przypominają objawy upojenia alkoholowego.

II etap – Otępienie umiarkowane

Objawy na tym etapie są nasilone. Bardziej widoczne są problemy z wypowiadaniem się czy określeniem czasu przez chorego. Dodatkowo pojawia się drażliwość, apatia, trudności w poruszaniu się. Chory stopniowo wycofuje się z życia zawodowego i społecznego. Dodatkowo charakterystyczny jest brak apetytu osoby z otępieniem. Chory powinien być pod stałą opieką opiekunów.

III etap – Otępienie głębokie

Jest to najcięższe stadium choroby. Widoczny jest całkowity brak koordynacji wzrokowo – ruchowej chorego. Ponadto osoba cierpiąca na demencję nie rozpoznaje bliskich, trudno z nią się porozumieć. Pojawiają się u tych pacjentów urojenia, paranoje i krzyki nocne. Chory wymaga stałej opieki, kontroli, dopatrywania. 

Leczenie demencji starczej

Demencja jest chorobą nieuleczalną. Medycyna nie potrafi odwracać zmian strukturalnych, które zachodzą w mózgu. Leczenie skupia się na łagodzeniu objawów i poprawie jakości życia pacjenta. Proces leczenia opiera się na farmakologii i stosowaniu substancji psychotropowych, które hamują postęp choroby. Dodatkowo zahamowanie demencji wspierają ćwiczenia usprawniające pracę mózgu (rozwiązywanie krzyżówek, gry planszowe) oraz prowadzenie zdrowego stylu życia (odpowiednia dieta, właściwa ilość snu, regularna aktywność fizyczna). 

Demencja starcza – jak pomóc?

W terapii chorych na demencję bardzo dużą rolę odgrywają najbliżsi. By wesprzeć osobę cierpiącą na otępienie i ułatwić jej codzienne funkcjonowanie należy:

• Dostosować mieszkanie – opisać szafki i szuflady (umieścić etykiety), zainstalować urządzenia bezpieczeństwa (czujniki dymu, gazu, montaż poręczy i np. maty antypoślizgowej pod prysznicem), usunąć ostre przedmioty z miejsc dostępnych dla chorego.
• Zachęcać do aktywnego spędzania czasu.
• Nie izolować chorego, zachęcać bliskich do odwiedzin.
• Zachować spokój i cierpliwość względem chorego.
• Komunikować się za pomocą prostych słów i krótkich zdań.
• Poinformować najbliższe otoczenie chorego o jego stanie (sąsiadów, pracowników najbliższych sklepów.
• Zadbać o regularne posiłki, właściwą dietę, higienę snu.
• Unikać strofowania chorego, pouczania go, przypominania o jego stanie zdrowia.