Nerwica natręctw, czyli zaburzenia obsesyjno – kompulsyjne, to występowanie powtarzających się natrętnych myśli (obsesji) i przymusowych czynności (kompulsji). Jest to rodzaj zaburzenia psychonerwicowego, któremu towarzyszy lęk. Osoba cierpiąca na nie ma natrętne, niedające spokoju myśli. Dodatkowo dla zmniejszenia napięcia wewnętrznego związanego z tymi myślami człowiek wykonuje rytualne, powtarzalne czynności, takie jak: natrętne mycie rąk, wielokrotne sprawdzanie zamknięcia drzwi, wyłączenia gazu itp. Nerwica natręctw różni się od psychozy tym, że człowiek cierpiący na nią ma realne myślenie tzn. jest świadomy bezsensowności tego co robi.

Kto cierpi na nerwicę natręctw?

Około 2 % społeczeństwa cierpi na zaburzenia obsesyjno – kompulsyjne. Pierwsze objawy nerwicy natręctw można zaobserwować w wieku 7-13 lat. Zaburzenie w tym wieku dotyka znacznie częściej chłopców. 

Nerwica natręctw – jakie są przyczyny?

Przyczynami zaburzeń obsesyjno – kompulsyjnych są konflikty na poziomie nieuświadomionym. Mogą one być powiązane z trudnymi sytuacjami występującymi w życiu codziennym i sposobem radzenia sobie z nimi. Dla każdej osoby mogą to być różne sytuacje. Nie ma zatem jednej przyczyny występowania nerwicy natręctw. Zaburzenie jest wypadkową wielu czynników biologicznych, psychofizycznych i społecznych.

Czynniki biologiczne

Wiążą się ze specyficzną budową i funkcjonowaniem struktur mózgu, czynnikami genetycznymi czy nawet dziedziczeniem.

Czynniki psychofizyczne

W ich zakresie źródło nerwicy natręctw łączy się z przeprowadzeniem dziecka przez proces „odpieluszkowania”. Złe przeprowadzenie przez ten okres w życiu może wykształcić tzw. osobowość anankastyczną,  która charakteryzuje się perfekcjonizmem, kontrolą w kontaktach interpersonalnych, nadmierną dbałością o porządek. Do psychofizycznych przyczyn nerwicy natręctw należy zaliczyć sposób wychowania. Szczególnie gdy nacisk jest położony na wysokie wymagania względem dziecka, kosztem kontaktu rodzicielskiego. Z jednej strony młody człowiek ma deficyt w sferze emocjonalnej, a z drugiej rozwija w sobie intelekt i autokontrolę. Skutkiem takiego wychowania są napięcia i lęki przed niesprostaniem oczekiwaniom, które pojawiają się w dorosłym życiu.

Czynniki społeczne

Na społeczne przyczyny zaburzenia obsesyjno – kompulsyjnego składa się coraz szybsze tempo życia, presja otoczenia, poczucie niespełnienia i niedowartościowania. 

Nerwica natręctw – objawy

Objawy nerwicy natręctw przypominają wyostrzone reakcje na trudne problemy występujące u ludzi zdrowych. Osoby cierpiące na to zaburzenie odczuwają silny przymus nakazujący wykonanie danej czynności. Jeśli jej nie wykonują odczuwają lęk i niepokój. Objawy związane z tym zaburzeniem można podzielić na te, które charakteryzują się tylko natrętnymi myślami i te, które są obsesyjno – kompulsyjne.

Nerwica natręctw myślowych

Charakteryzuje się tylko natrętnymi myślami o różnej tematyce i dzieli się jeszcze na następujące kategorie:

• Natrętną niepewność – wiąże się z prozaicznymi rzeczami takimi jak niepewność czy zostały zamknięte drzwi, czy zostały zakręcone kurki z wodą, czy ręce zostały właściwie umyte.
• Natrętne, niechciane myśli będące skrajne względem tego co myślą inni. Nasilają się one w nieodpowiednich momentach. Mają charakter często bluźnierczy (np. w kościele).
• Natrętne impulsy – nierealizowane w rzeczywistości impulsy w postaci myśli, które chcą kierować zachowanie osoby na rzeczy kompromitujące. Są to np. myśli, by się obnażyć, zachować agresywnie, krzyczeć itp.
• Luminacje – trwające wiele godzin analizy jednego tematu, które nie prowadzą do podjęcia decyzji czy jakiejkolwiek aktywności.
• Obsesyjny lęk przed brudem, nieczystością.
• Obsesyjna konieczność utrzymywania porządku, czystości, symetrii.

Nerwica natręctw o charakterze obsesyjno – kompulsyjnym, objawy:

• Natręctwo w sprawdzaniu, czy wszystko jest zrobione.
• Nawracające czyszczenie, mycie układanie.
• Nawracające porządkowanie, poprawianie.
• Przymus zbierania i przechowywania bezużytecznych rzeczy.

Dodatkowe objawy towarzyszące nerwicy natręctw:

• Objawy zaburzeń lękowych.
• Objawy depresji – nieleczone zaburzenie może doprowadzić do obniżenia nastroju, zaniżenia samooceny i w konsekwencji do depresji.
• Tiki nerwowe.
• Nasilone lęki przed ostrymi przedmiotami (ajchmofobia), połączony z ich unikaniem.
• Nadmierny lęk przed brudem, połączony z usuwaniem go i zapobieganiu by się nie pojawił.
• Lęk przed zarazkami.
• Poczucie, że funkcjonuje się w nierealnym świecie, a myśli i ciało należą do kogoś innego (derealizacja i depersonalizacja).

Część z objawów towarzyszących nerwicy natręctw to różnego rodzaju fobie. O tym schorzeniu piszemy szerzej w artykule „Fobie – rodzaje, jak sobie z nimi radzić”.

Leczenie nerwicy natręctw

Leczenie zaburzenia obsesyjno – kompulsyjnego polega na podawaniu odpowiednich leków oraz stosowaniu psychoterapii. Proces powrotu do zdrowia jest długotrwały i wymaga dużego zaangażowania. W leczeniu nerwicy natręctw bardzo ważne jest także wsparcie najbliższych osób. Psychoterapia zaburzenia odbywa się głównie w nurcie terapii poznawczo – behawioralnej. Trwa ona średnio od 2 do 6 miesięcy. Jej skuteczność waha się od 50 do 80 % w znaczącej poprawie u leczonych osób. Oznacza to, że nawet cztery na pięciu leczących się odczuje poprawę stanu zdrowia korzystając z tej formy pomocy.