Arachnofobia to paraliżujący strach przed pająkami, który często nie jest racjonalny. Zalicza się go do fobii lękowych. Arachnofobii, prócz strachu, towarzyszy wstręt i obrzydzenie. Osoby cierpiące na ten lęk są przekonane, że pająki są niebezpieczne, zagrażają zdrowiu, a nawet życiu. Samo sformułowanie opisujące tę fobię pochodzi od dwóch słów greckich: „arachne” (pająk) oraz „phobia” (strach).  Lęk do pająków może pojawić się już w dzieciństwie. Irracjonalny strach pojawia się w sytuacji, gdy spotka się pająka lub gdy pojawia się sama myśl o tym spotkaniu.

Jakie są przyczyny arachnofobii?

Arachnofobia, podobnie jak inne fobie, ma źródła w trzech przyczynach:

• W traumatycznym przeżyciu, które wydarzyło się najpewniej w dzieciństwie.
• W nauce, doświadczeniu – nabywamy reakcji lękowych będąc straszonym np. przez rodziców, rówieśników. Nieprzyjemne przeżycia z wykorzystaniem pajęczaków, które rzekomo mają zagrażać, gdy będzie się nieposłusznym, wypracowało schemat reakcji na takie sytuacje.
• W warunkowaniu klasycznym – instynktownie wiemy, że coś może być dla nas niebezpieczne. Naturalny mechanizm wypracowany w organizmie człowieka w wyniku ewolucji nakazuje obawiać się pająków, stawonogów, wszystkiego, co może być jadowite.

Jakie są objawy arachnofobii?

Objawy arachnofobii mogą być różne. Warto wiedzieć, że chociaż sam lęk przed pająkami może być nieracjonalny, to objawy, które występują są jak najbardziej poważne i nie można ich bagatelizować. 

Strach przed pajęczakami może okazać się tak silny, że osoby, których to dotyka unikają wejścia do lasu, na łąkę czy na strych. Mogą również obawiać się oglądania programów przyrodniczych z pająkami. 

Arachnofobia może przyczyniać się do poczucia, że należy żyć, mieszkać w sterylnych warunkach. Nierzadko skutkuje to wielogodzinnym sprzątaniem domu, z nadużywaniem substancji chemicznych. Wszystko po to, by nie pojawiły się żadne pajęczaki. 

Reakcje na widok pająka mogą być skrajnie różne. Część osób z arachnofobią może głośno krzyczeć, inne przeciwnie nieruchomieją i starają zachowywać się jak najciszej. W skrajnych przypadkach niektóre osoby mogą stracić przytomność, bądź dostają ataku paniki. 

Typowe somatyczne objawy arachnofobii:

• nadmierne pocenie się,
• rozdrażnienie oraz uczucie rozbicia,
• przyśpieszone tętno i bicie serca,
• zawroty głowy,
• dreszcze, tzw. gęsia skórka,
• urojenia przejawiające się odczuwaniem obecności pająka na swoim ciele,
• suchość w ustach,
• bladość,
• rozszerzone źrenice,
• pobudzenie ruchowe,
• nerwowość i rozkojarzenie,
• koszmary nocne,
• nieustanne uczucie zagrożenia

Jak arachnofobia wpływa na życie?

Arachnofobia z uwagi na fakt, że jest zaburzeniem lękowym powoduje ciągłe odczuwanie strachu. Przyczynia się do tego to, że osoby cierpiące na tę fobię mają uniemożliwioną prawidłową egzystencję. Przejawia się ona np. ograniczeniem czasu przebywania na świeżym powietrzu, unikaniem aktywności fizycznej poza domem. Zdarza się czasami, że pomimo izolacji pojawią się sytuacje w życiu, gdy jednak można zobaczyć, spotkać pająka. Wtedy taka osoba jeszcze bardziej zaczyna postrzegać świat jako miejsce niebezpieczne i zagrażające egzystencji. Wszystko to prowadzi do zachowań paranoidalnych, mogących przyczynić się powstaniu innych chorób psychicznych. 

Jak leczyć arachnofobię?

Arachnofobia podlega leczeniu. Pomocy należy szukać przede wszystkim na sesjach z psychoterapeutą. Terapia ma na celu zminimalizowanie występowania lęku. 

Do powszechnych metod leczenia arachnofobii należą:

• Desensytyzacja (odwrażliwianie) – polega ona na stopniowym zmniejszaniu nadmiernej i nieadekwatnej reakcji na pająki. Pierwsza faza tej metody obejmuje pokazywanie zdjęć pająków, filmów, gdzie buduje się pozytywny wizerunek, wynikający z ich roli w przyrodzie. Następnie jest faza oswajania, gdzie pokazuje się żywe pająki w terrarium. Osoba z arachnofobią obserwuje życie i funkcjonowanie pająków. Wszystko kończy się fazą, gdzie osoba leczona dotyka i trzyma w rękach pajęczaki.
• Terapia szokowa (metoda implozywna) – metoda ta prowadzi do szybkiego kontaktu pacjenta z pająkiem. Jest on kładziony bez wcześniejszych przygotować na ramieniu, dłoni pacjenta. Ten etap jest kilkukrotnie powtarzany, aż do osłabienia lęku lub jego zaniku. 

Proces leczenie arachnofobii jest zazwyczaj krótkotrwały i bardzo skuteczny. Osiągnięte efekty terapii są raczej trwałe. Najpowszechniejszym nurtem psychoterapii w leczeniu arachnofobii jest poznawczo-behawioralny.