Wypalenie zawodowe może dotknąć każdego. Jest to stan wyczerpania emocjonalnego, fizycznego i duchowego. Wypalenie zawodowe powoduje, że osoba, która je ma czuje się przepracowana, niezadowolona z wykonywanej pracy, przestaje rozwijać się zawodowo. Czynności i obowiązki, które kiedyś dawały jej satysfakcję obecnie są nużące. Wraz z wypaleniem zawodowym pojawia się stres, frustracja i poczucie występowania wielu ograniczeń. Wypalenie zawodowe może doprowadzić do spadku zaangażowania w obowiązki zawodowe oraz wywołać różne problemy psychosomatyczne.

Kogo dotyka wypalenie zawodowe?

Na wypalenie zawodowe najbardziej narażone są osoby, których wykonywana praca wiąże się z kontaktem z ludźmi, edukacją, niesieniem pomocy innym. Problem ten dotyka osoby wrażliwe, te,  które są mocno zaangażowane w swoją pracę, Ponadto wypalenie zawodowe spotyka osoby ambitne, które dotychczas czerpały satysfakcję z pracy. Zdarza się również, że osoby perfekcyjne, mające duże oczekiwania i potrzeby również dotyka ten stan. Wśród grup zawodowych, których problem wypalenia zawodowego dotyka najczęściej można wymienić: nauczycieli, lekarzy, psychologów, dziennikarzy, managerów i dyrektorów, sprzedawców.

Przyczyny wypalenia zawodowego

O wystąpieniu wypalenia zawodowego decydują czynniki mające swe źródło w miejscu pracy. Natomiast powstaniu wypalenia zawodowego sprzyjają:

• długotrwały stres,
• pracoholizm,
• nadmierne wymagania i przeciążenie obowiązkami,
• niska samoocena i poczucie własnej wartości,
• nieumiejętne radzenie sobie z krytyką,
• brak równowagi między pracą a życiem prywatnym,
• brak uznania i prestiżu,
• poczucie bycia wykorzystywanym i oszukiwanym przez pracodawcę, czy współpracowników,
• brak autonomii i swobody działania w pracy,
• zaniedbywanie własnych potrzeb,
• nieumiejętne regenerowanie sił fizycznych i psychicznych,
• brak asertywności.

Objawy wypalenia zawodowego

Wypalenie zawodowe może objawiać się na wiele różnych sposobów, jednak najczęściej jest to:

• niechęć do pracy i unikanie obowiązków zawodowych,
• chroniczne zmęczenie, wyczerpanie emocjonalne i fizyczne, brak energii,
• wahania nastroju,
• problemy z koncentracją i spadek kreatywności,
• dolegliwości somatyczne: kołatanie serca, podwyższone ciśnienie, bóle głowy, bóle mięśniowe, bezsenność,
• utrata wiary we własne możliwości i dokonania,
• spadek odporności organizmu.

Wyróżnia się trzy fazy wypalenia zawodowego:

• Stadium wyczerpania emocjonalnego – wówczas odczuwane jest nieustanne zmęczenie i wyczerpanie psychiczne i fizyczne. Osoba ma wrażenie, że jest wyeksploatowana, nie widzi możliwości regeneracji organizmu.
• Stadium depersonalizacji i cynizmu – w tej fazie pracownik zaczyna odsuwać się, dystansować wobec współpracowników, klientów. Ma niechętny stosunek do ludzi, a obowiązki wykonuje pobieżnie.
•  Stadium braku osobistych osiągnięć i kompetencji w wykonywanej pracy – osoba w tym stadium postrzega swoją pracę w negatywny sposób i uważa, że nie ma kompetencji do wykonywania obowiązków na danym stanowisku.

Jak pokonać wypalenie zawodowe?

Można ograniczyć ryzyko pojawienia się wypalenia zawodowego w naszym życiu, gdy będziemy się stosować do kilku wskazówek. Przede wszystkim warto zweryfikować swoje podejście, myślenie i zaangażowanie w obowiązki zawodowe. 

Należy zatem:

• Zweryfikować swoje cele i priorytety. Następnie wyznaczyć realistyczne, jasno określone cząstkowe cele, nie skupiać się tylko na końcowym etapie i sukcesie.
• Sprawdzić, czy nie przytłacza nas nadmiar obowiązków, jeżeli tak jest trzeba je ograniczyć.
• Efektywnie i realistycznie planować swoje zadania.
• Mniej osobiście traktować sprawy zawodowe.
• Realnie oceniać swoje szanse na rozwój zawodowy.
• Skupiać się na pozytywach naszej pracy, akceptować granice naszych możliwości.
• Ograniczać obszary, które generują stres.

Warto również zadbać o siebie poza pracą. Ważna jest aktywność fizyczna oraz zdrowy wypoczynek, czyli taki, który w żaden sposób nie wiąże się z pracą zawodową. 

Jak leczyć wypalenie zawodowe?

Leczenie wypalenia zawodowego uzależnione jest od stadium, w którym znajduje się choroba. W przypadku, gdy wypalenie znajduje się w pierwszych dwóch stadiach można opanować negatywne objawy poprzez regenerację organizmu np. spędzając czas na urlopie, odkładając wszelkie zadania zawodowe. W przypadku gdy choroba jest bardziej zaawansowana i nie jesteśmy sami w stanie sobie poradzić z tym problemem potrzebujemy pomocy z zewnątrz. Leczenie wypalenia zawodowego wiąże się z wizytą u specjalisty: psychologa lub psychoterapeuty.

Jak wygląda terapia?

Podczas terapii osoba cierpiąca na wypalenie zawodowe uczy się m.in. zarządzania swoim czasem, radzenia ze stresem, uczy się asertywności czy umiejętnego wykorzystywania swoich kompetencji. Bardzo ważne jest, by nie bagatelizować objawów wypalenia zawodowego, szczególnie gdy mamy do czynienia z zaawansowanym stadium. Konsekwencje choroby mogą być dotkliwe nie tylko dla osoby, której to dotyczy, ale również dla jego najbliższych. Zaniechanie leczenia i mierzenia się z problemem może doprowadzić, że niszczona jest zarówno psychika, jak i zdrowie fizyczne.

Zobacz również artykuł: „Pracoholizm – jak rozpoznać, przyczyny i skutki”